શ્રી ગણપતિ અથર્વશીર્ષ પાઠ અર્થ સાથે - Ganapati Atharvashirsha With Meaning in Gujarati
Ganapati Atharvashirsha
ગણપતિ અથર્વશીર્ષ એ ભગવાન ગણેશની સ્તુતિ અને આરાધના માટેનો એક અત્યંત પવિત્ર અને ચમત્કારી વૈદિક પાઠ છે. આ પાઠનો નિયમિત જાપ કરવાથી બુદ્ધિ, વિદ્યા અને સુખ-સમૃદ્ધિની પ્રાપ્તિ થાય છે તેમજ જીવનના તમામ વિઘ્નો અને નકારાત્મકતા દૂર થાય છે.
ૐ ભદ્રં કર્ણેભિઃ શૃણુયામ દેવાઃ | ભદ્રં પશ્યેમાક્ષભિર્યજત્રાઃ | સ્થિરૈરંગૈસ્તુષ્ટુવાગ્ં સસ્તનૂભિઃ | વ્યશેમ દેવહિતં યદાયુઃ | સ્વસ્તિ ન ઇંદ્રો વૃદ્ધશ્રવાઃ | સ્વસ્તિ નઃ પૂષા વિશ્વવેદાઃ | સ્વસ્તિ નસ્તાર્ક્ષ્યો અરિષ્ટનેમિઃ | સ્વસ્તિ નો બૃહસ્પતિર્દધાતુ | ૐ શાંતિઃ શાંતિઃ શાંતિઃ |
આપણે આપણા કાનથી શુભ વાતો સાંભળીએ. યજ્ઞ દરમિયાન આપણે આપણી આંખોથી શુભ વસ્તુઓ જોઈ શકીએ. અમે ભક્તિ સાથે, સ્થિર અંગો સાથે તમારા ગુણગાન ગાઈએ. દીર્ધાયુષ્ય આપનાર દેવતાઓ આપણી પૂજાથી પ્રસન્ન થાય. મહાન પ્રસિદ્ધિ ધરાવનાર ઈન્દ્ર અમને કલ્યાણ આપે. સર્વ જ્ઞાની પુષા આપણું કલ્યાણ કરે. અનિષ્ટનો નાશ કરનાર ગરુડ આપણું કલ્યાણ કરે. બૃહસ્પતિ આપણું કલ્યાણ કરે.
ઓં નમસ્તે ગણપતયે | ત્વમેવ પ્રત્યક્ષં તત્વમસિ | ત્વમેવ કેવલં કર્તાઽસિ | ત્વમેવ કેવલં ધર્તાઽસિ | ત્વમેવ કેવલં હર્તાઽસિ | ત્વમેવ સર્વં ખલ્વિદં બ્રહ્માસિ | ત્વં સાક્ષાદાતમાઽસિ નિત્યમ || ૧ ||
હું ભગવાન ગણેશને મારા વંદન કરું છું. તમે જ પ્રગટ વાસ્તવિકતા છો. તમે જ સર્જનહાર, પાલનહાર અને સંહારક છો. તમે એકલા જ બધું છો. તમે એકલા જ અંતિમ વાસ્તવિકતા છો. તમે હંમેશા હાજર છો. તમે શાશ્વત આત્મા છો જે દરેક વસ્તુમાં રહે છે.
ઋતં વચ્મિ | સત્યં વચ્મિ || ૨ ||
હું પરમ શાશ્વત સત્ય બોલું છું, અને હું વ્યવહારિક સાચું જ કહું છું
અવ ત્વં મામ્ | અવ વક્તારમ્ | અવ શ્રોતારમ્ | અવ દાતારમ્ | અવ ધાતારમ્ | અવાનૂચાન મમ શિષ્યમ્ | અવ પશ્ચાત્તાત્ | અવ પુરસ્તાત્ | અવોત્તરાત્તાત્ | અવ દક્ષિણાત્તાત્ | અવ ચોર્ધ્વાત્તાત્ | અવાધરાત્તાત્ | સર્વતો માં પાહિ પાહિ સમંતાત્ || ૩ ||
હું મારા રક્ષક તરીકે તમારું શરણ લઉં છું. પાઠ કરનારનું રક્ષણ કરો. સાંભળનારનું રક્ષણ કરો. પ્રદાતાનું રક્ષણ કરો. સમર્થકનું રક્ષણ કરો. શિક્ષકનું રક્ષણ કરો. શિષ્યનું રક્ષણ કરો. પશ્ચિમ, પૂર્વ, ઉત્તર અને દક્ષિણ દિશાઓથી મારી રક્ષા કરો. ઉપરાંત, મને ઉપર અને નીચેથી બચાવો. બધી દિશાઓથી મારી રક્ષા કરો.
ત્વં વાંઙ્મયસ્ત્વં ચિન્મય: | ત્વમાનંદમયસ્ત્વં બ્રહ્મમય: | ત્વં સચ્ચિદાનંદાઽદ્વિતીયોઽસિ | ત્વં પ્રત્યક્ષં બ્રહ્માસિ | ત્વં જ્ઞાનમયો વિજ્ઞાનમયોસિ || ૪ ||
તમે વાણી અને ચેતનાના સ્વભાવના છો, તમે શુદ્ધ ચેતના છો, તમે આનંદનું મૂર્ત સ્વરૂપ છો, તમે સંપૂર્ણ વાસ્તવિકતાના મૂર્ત સ્વરૂપ છો. તમે શુદ્ધ આનંદ અને અદ્વૈતનું સ્વરૂપ છો. તમે પ્રગટ બ્રહ્મ છો. તમે જ્ઞાનનો સાર અને પરમ જ્ઞાનનું મૂર્ત સ્વરૂપ છો.
સર્વં જગદિદં ત્વત્તો જાયતે | સર્વં જગદિદં ત્વત્તસ્તિષ્ઠતિ | સર્વં જગદિદં ત્વયિલય મેષ્યતિ | સર્વં જગદિદં ત્વયિ પ્રત્યેતિ | ત્વં ભૂમિરાપોઽનલોઽનિલો નભ: | ત્વં ચત્વારિ વાક્પદાનિ || ૫ ||
આ બ્રહ્માંડની દરેક વસ્તુ તમારામાંથી જન્મે છે, આ બ્રહ્માંડની દરેક વસ્તુ તમારા દ્વારા સાચવવામાં આવે છે, તે તમારા દ્વારા વિસર્જનમાંથી પસાર થાય છે, અને આ વિશ્વની દરેક વસ્તુ તમારામાં ભળી જાય છે. તમે પૃથ્વી, જળ, અગ્નિ, વાયુ અને આકાશ છો. તમે ચાર પ્રકારની વાણી અને ચેતનાની ચાર અવસ્થાઓ છો.
ત્વં ગુણત્રયાતીતઃ | ત્વં અવસ્થાત્રયાતીતઃ | ત્વં દેહત્રયાતીતઃ | ત્વં કાલત્રયાતીતઃ | ત્વં મૂલાધારસ્થિતોઽસિ નિત્યમ્ | ત્વં શક્તિત્રયાત્મકઃ | ત્વાં યોગિનો ધ્યાયંતિ નિત્યમ્ | ત્વં બ્રહ્મા ત્વં વિષ્ણુસ્ત્વં ત્વં રુદ્રસ્ત્વ મિંદ્રસ્વં વાયુસ્ત્વં સૂર્યાર્સ્ત્વં ચંદ્રમાસ્ત્વં બ્રહ્મ ભૂર્ભુવઃ સ્વરોમ્ || ૬ ||
તમે સત્વ, રજસ અને તમસના ત્રણ ગુણોની બહાર છો. તમે જાગવું, સ્વપ્ન જોવું અને ગાઢ ઊંઘની ત્રણ અવસ્થાઓથી પર છો. તમે સ્થૂળ, સૂક્ષ્મ અને વર્તમાન ત્રણ દેહોની બહાર છો. તમે ભૂતકાળ, વર્તમાન અને ભવિષ્યની બહાર છો. તમે હંમેશા મૂલાધાર ચક્રમાં રહો. તમે ઈચ્છા, ક્રિયા અને જ્ઞાન જેવી ત્રણ પ્રકારની શક્તિ છો. યોગીઓ સતત તમારું ધ્યાન કરે છે. તમે બ્રહ્મા, વિષ્ણુ, રુદ્ર, ઇન્દ્ર, અગ્નિ, વાયુ, સૂર્ય, ચંદ્ર અને ભૂર, ભુવ અને સ્વાહા (ભૌતિક, સૂક્ષ્મ અને કારણ) ત્રણેય જગત છો. તમે ઓમકારરૂપી પરબ્રહ્મ છો.
ગણાદિં પૂર્વ મુચ્ચાર્ય વર્ણાદીં સ્તદનંતરમ્ | અનુસ્વારઃ પરતરઃ | અર્ધેંદુલસિતમ્ | તારેણ ઋદ્ધમ્ | એતત્તવ મનુસ્વરૂપમ્ | ગકારઃ પૂર્વ રૂપમ્ | અકારો મધ્યમ રૂપમ્ | અનુસ્વારશ્ચાંત્ય રૂપમ્ | બિંદુરુત્તર રૂપમ્ | નાદઃ સંધાનમ્ | સગ્ંહિતા સંધિઃ | સૈષા ગણેશ વિદ્યા | ગણક ઋષિ: | નિચરદ્ ગાયત્રી છંદઃ | શ્રી મહાગણપતિર્દેવતા | ઓં ગં ગણપતયે નમ: || ૭ || હિન્દુમૂર્તિઓ મેળવો
'ગા' ધ્વનિ પ્રથમ ઉચ્ચારવામાં આવે છે, પછી વર્ણનો પ્રથમ અક્ષર (અ), અને તે અનુસ્વાર (અમ) સાથે સમાપ્ત થાય છે. આમ બીજ મંત્ર (ગમ)નું સ્વરૂપ રચાય છે, જે ચેતનાનું સર્વોચ્ચ સ્વરૂપ છે.
અક્ષર 'ગા' એ પ્રથમ સ્વરૂપ છે, અક્ષર 'આ' મધ્યમ સ્વરૂપ છે, અનુસ્વાર છેલ્લું સ્વરૂપ છે, અને ઉપરનું બિંદુ ઉચ્ચતમ સ્વરૂપ છે. નાડા (ધ્વનિ) એ મિલન બિંદુ છે, અને બિંદુ સાથે સંધી એ સર્વોચ્ચ સ્વરૂપ છે. આ ભગવાન ગણેશનું જ્ઞાન છે. તે ઋષિ ગણક દ્વારા પ્રગટ થાય છે. જપનું મીટર ગાયત્રી છે. અને જે દેવની પૂજા કરવામાં આવે છે તે મહાન ભગવાન ગણેશ છે.
ભગવાન ગણેશનું આહ્વાન કરવાનો મંત્ર છે - ૐ ગમ ગણપથયે નમઃ
ૐ એકદંતાય વિદ્મહે વક્રતુંડાય ધીમહી | તન્નો દંતિઃ પ્રચોદયાત || ૮ ||
આ ભગવાન ગણેશનો ગાયત્રી મંત્ર છે. મને એક દાંતવાળા અને વાંકી સૂંઢવાળાનું ધ્યાન કરવા દો. ગજાનન મારા મનને પ્રકાશિત કરે.
એકદંતં ચતુર્હસ્તં પાશમં કુશધારિણમ્ | ઋદં ચ વરદં હસ્તૈર્ભિભ્રાણં મૂષકધ્વજમ્ | રક્તં લંબોદરં શૂર્પકર્ણકં રક્તવાસસમ્ | રક્ત ગંધાનુ લિપ્તાંગં રક્ત પુષ્પૈઃ સુપૂજિતમ્ | ભક્તાનુકંપિનં દેવં જગત્કારણ મચ્યુતમ્ | આવિર્ભૂતં ચ સૃષ્ટ્યાદૌ પ્રકૃતેઃ પુરુષાત્પરમ્ | એવં ધ્યાયતિ યો નિત્યં સ યોગી યોગિનાં વરઃ || ૯ ||
હું ગણપતિનું ધ્યાન કરું છું જે એક માથાવાળા, ચાર હાથવાળા, હાથમાં ફાંસી લઈને, તેમના પવિત્ર દોરાના રૂપમાં નાગ સાથે, અમૃતનું વાસણ ધરાવે છે, અને તેમના વાહન, ઉંદર પર બેઠેલા છે. તે લાલ રંગના છે, તેનું પેટ મોટું છે, હાથીના કાન છે અને લાલ વસ્ત્રો પહેરે છે. તેને લાલ ચંદનની પેસ્ટથી શણગારવામાં આવે છે અને લાલ ફૂલો અર્પણ કરવામાં આવે છે. તે ભક્તોના દયાળુ સ્વામી, બ્રહ્માંડના સર્જક અને અવિનાશી છે. તે સૃષ્ટિની શરૂઆતમાં પ્રકૃતિ અને માનવતાની બહારના સર્વોચ્ચ તરીકે દેખાયા હતા. જે સતત તેમનું ધ્યાન કરે છે તે યોગીઓમાં શ્રેષ્ઠ યોગીઓ બને છે.
નમો વ્રાતપતયે નમો ગણપતયે નમઃ પ્રમથપતયે નમસ્તે અસ્તુ લંબોદરાયૈકદંતાય વિઘ્નવિનાશિને શિવસુતાય શ્રી વરદમૂર્તયે નમઃ || ૧૦ ||
વ્રતપતિને વંદન, ગણપતિને વંદન, પ્રમથ-પતિ (ગણના સ્વામી)ને વંદન. લંબોદરા (મોટા પેટવાળા) અને એકદંત (એક જ દાંડીવાળા), અવરોધોનો નાશ કરનાર, શિવના પુત્ર અને વરદાન આપનારને નમસ્કાર. આશીર્વાદ આપનાર ગણેશના સુંદર સ્વરૂપને નમસ્કાર.
ફલાશ્રુતિ (ગણપતિ અથર્વશીર્ષના ફાયદા)
એતદથર્વશીર્ષં યોઽધીતે | સઃ બ્રહ્મ ભૂયાય કલ્પતે | સ સર્વ વિઘ્નૈર્ન બાધ્યતે | સ સર્વતઃ સુખ મેધતે | સ પંચ મહાપાપાત્ પ્રમુચ્યતે | સાયમધીયાનો દિવસકૃતં પાપં નાશયતિ | પ્રાતરધીયાનો રાત્રિકૃતં પાપં નાશયતિ | સાયં પ્રાતઃ પ્રયુંજાનો પાપોઽપાપો ભવતિ | ધર્માર્થ કામ મોક્ષં ચ વિંદતિ | ઇદમથર્વશીર્ષમશિષ્યાય ન દેયમ્ | યો યદિ મોહાત્ દાસ્યતિ સ પાપિયાન ભવતિ | સહસ્રાવર્તનાત્ યં યં કામમધીતે | તં તમનેન સાધયેત્ || ૧૧ ||
જે કોઈ અથર્વશીર્ષનું પાઠ કરે છે અને તેનું ધ્યાન કરે છે તે બ્રહ્માની સ્થિતિમાં પહોંચે છે. તે તમામ અવરોધોથી મુક્ત થઈ જાય છે અને તેને સુખ અને બુદ્ધિનો આશીર્વાદ મળે છે. તે પાંચ મહાપાપોમાંથી મુક્ત થાય છે. સાંજના સમયે ગણપતિ અથર્વશીર્ષનો પાઠ કરવાથી દિવસના પાપ દૂર થાય છે અને સવારે પાઠ કરવાથી રાત્રે કરેલા પાપ દૂર થાય છે. જે વ્યક્તિ સવાર-સાંજ આ મંત્રનો પાઠ કરે છે તે પાપોથી મુક્ત થઈ જશે અને ધર્મ (સદાચાર), અર્થ (સંપત્તિ), કામ (ઈચ્છાઓ) અને મોક્ષ (મુક્તિ) પ્રાપ્ત કરશે. જો કે, આ મંત્ર અયોગ્ય શિષ્યને આપવો જોઈએ નહીં, કારણ કે જે કોઈ તેનો દુરુપયોગ કરશે તે પાપી બનશે. આ મંત્રનો હજારો વખત જાપ કરવાથી વ્યક્તિની મનોકામનાઓ પૂર્ણ થઈ શકે છે. હિન્દુમૂર્તિઓ મેળવો
અનેન ગણપતિર્મભિષિંચતિ | સ વાગ્મી ભવતિ | ચતુર્થ્યામનશ્નંજપતિ સ વિદ્યાવાન્ ભવતિ | ઇત્યથર્વણ વાક્યમ્ | બ્રહ્માદ્યાચરણં વિદ્યાન્નભિભેતિ કદાચનેતિ || ૧૨ ||
જે ગણપતિ અથર્વશીર્ષના પાઠ કરીને ગણપતિનો અભિષેક કરે છે તે વક્તૃત્વવાન બને છે. જે વ્યક્તિ ચતુર્થી તિથિનું વ્રત રાખીને આ મંત્રનો પાઠ કરે છે તે વિદ્વાન બને છે. આ અથર્વણ વેદમાં લખવામાં આવ્યું છે. જે નિયમિત રીતે પાઠ કરે છે તે જ્ઞાની અને ભયમુક્ત બને છે.
યો દૂર્વાંકુરૈર્યજતિ | સ વૈશ્રવણો પમો ભવતિ | યો લાર્જૈર્યજતિ | સ યશોવાન્ ભવતિ | સ મેધાવાન્ ભવતિ | યો મોદક સહસ્રેણ યજતિ | સ વાંછિતફલમવાપ્નોતિ | યઃ સાજ્ય સમિદ્ભિર્યજતિ | સ સર્વં લભતે સ સર્વં લભતે || ૧૩ ||
જે દુર્વા ઘાસથી પૂજા કરે છે તે વૈશ્રવણ (સંપત્તિના સ્વામી કુબેર) સમાન બને છે. જે સૂકા અનાજથી પૂજા કરે છે તે પ્રખ્યાત અને બુદ્ધિશાળી બને છે. જે એક હજાર મોદક (મીઠી વાનગી) અર્પણ કરે છે, તેને ઇચ્છિત ફળ પ્રાપ્ત થાય છે. જે ઘી સાથે સમિધા સાથે અથર્વશીર્ષ યજ્ઞ કરે છે, તેને બધું જ મળે છે.
અષ્ટૌ બ્રાહ્મણાન્ સમ્યગ્ ગ્રાહયિત્વા સૂર્યવર્ચસ્વી ભવતિ | સુર્ય ગ્રહે મહાનદ્યાં પ્રતિમા સન્નિધૌ વા જપ્ત્વા સિદ્ધમંત્રો ભવતિ | મહા વિઘ્નાત્ પ્રમુચ્યતે | મહા દોષાત્ પ્રમુચ્યતે | મહા પાપાત્ પ્રમુચ્યતે | મહા પ્રત્યવાયાત્ પ્રમુચ્યતે | સ સર્વ વિદ્ભવતિ સ સર્વ વિદ્ભવતિ | ય એવં વેદા | ઇત્યુપનિષત્ || ૧૪ ||
આઠ બ્રાહ્મણો દ્વારા યોગ્ય રીતે જાપ કરવાથી સૂર્યની જેમ તેજોમય બને છે. જે વ્યક્તિ સૂર્યગ્રહણ દરમિયાન નદીના કિનારે અથવા ગણપતિની છબીની સામે પવિત્ર મંત્રનો પાઠ કરે છે, તે મંત્ર સિદ્ધિ પ્રાપ્ત કરે છે. આ રીતે, બધા મોટા અવરોધો, દોષો, પાપો અને અવરોધો દૂર થઈ જાય છે, અને વ્યક્તિને પરમ જ્ઞાન મળે છે. આમ ઉપનિષદ સમાપ્ત થાય છે.
