અધિક માસ અને ખરમાસ વચ્ચે શું તફાવત છે? શું એક જેવા નથી આ બંને કાળ ? જાણો ક્યારે કયો મહિનો આવે છે અને તેની શું થાય છે અસર

Publish: Thu, 30 Apr 2026 (07:33 IST) Updated: Thu, 30 Apr 2026 (07:41 IST)

kharmas adhik maas

Adhik Maas Ane Kharmas Ma Antar: અધિક માસ અને ખરમાસ વિશે લોકોમાં ઘણીવાર મૂંઝવણ હોય છે. હિન્દુ કેલેન્ડરમાં સમયાંતરે આવતા આ બે મહિના ઘણીવાર એક જ વસ્તુ સમજી લેવામાં આવે છે. જોકે, તેમની ગણતરીઓ, સમય અને ધાર્મિક મહત્વ સંપૂર્ણપણે અલગ છે. અધિક માસને ભક્તિ અને ધ્યાન માટે ખાસ સમય માનવામાં આવે છે, પરંતુ ખરમાસ દરમિયાન શુભ ઘટનાઓ પર પ્રતિબંધ છે. ચાલો અધિક માસ અને ખરમાસ વચ્ચેનો તફાવત અને દરેક મહિનો ક્યારે આવે છે તે શોધી કાઢીએ.

શું હોય છે અધિક માસ ? 

જ્યોતિષીય ગણતરીઓ મુજબ, સૌર વર્ષ આશરે 365 દિવસનું હોય છે, જ્યારે ચંદ્ર વર્ષ આશરે 354 દિવસનું હોય છે. આ તફાવતને સંતુલિત કરવા માટે, દર ત્રણ વર્ષે એક વધારાનો મહિનો ઉમેરવામાં આવે છે, જેને વધારાનો મહિનો કહેવામાં આવે છે. જે મહિનામાં સૂર્ય સંક્રાંતિ ન હોય તેને અધિક માસ ગણવામાં આવે છે.

અધિક માસને પુરુષોત્તમ માસ પણ કહેવાય છે, તે ભગવાન વિષ્ણુને સમર્પિત માનવામાં આવે છે. એવું માનવામાં આવે છે કે આ મહિનામાં પૂજા, ઉપવાસ અને દાન કરવાથી અનેકગણું ફળ મળે છે. જોકે આ સમય દરમિયાન લગ્ન જેવા શુભ વિધિઓ કરવામાં આવતી નથી, પરંતુ તે ધાર્મિક કાર્યો માટે શુભ સમય માનવામાં આવે છે.

શું હોય છે ખરમાસ ?

ખરમાસ એક વિશિષ્ટ જ્યોતિષીય સ્થિતિ છે જે વર્ષમાં બે વાર આવે છે. જ્યારે સૂર્ય ધનુ અથવા મીન રાશિમાં પ્રવેશ કરે છે, ત્યારે આ સમયગાળાને ખરમાસ કહેવામાં આવે છે. આ સમયગાળો લગભગ એક મહિનાનો હોય છે અને સૂર્ય મકર અથવા મેષ રાશિમાં પ્રવેશ કરે છે ત્યારે સમાપ્ત થાય છે.

ખરમાસમાં કેમ શુભ કાર્યો થતા નથી ? 

ધાર્મિક માન્યતાઓ અનુસાર, ખરમાસ દરમિયાન સૂર્યની ગતિ ધીમી માનવામાં આવે છે, જે તેને શુભ પ્રસંગો માટે પ્રતિકૂળ બનાવે છે. આ સમયગાળા દરમિયાન લગ્ન, ગૃહસ્થી સમારોહ, મુંડન સમારોહ અને અન્ય શુભ સમારોહ પર પ્રતિબંધ છે.

બંને વચ્ચેનું મુખ્ય અંતર 

અધિક માસ દર ત્રણ વર્ષે એક વાર આવે છે અને તે ચંદ્ર સૂર્ય કેલેન્ડર સાથે સંબંધિત છે, જ્યારે ખરમાસ વર્ષમાં બે વાર આવે છે અને તે સૂર્યના ગોચર પર આધારિત છે. અધિક માસ ભક્તિ અને આધ્યાત્મિક પ્રગતિનો સમય છે, જ્યારે ખરમાસને સંયમ અને વિરામનો સમય માનવામાં આવે છે.

દાનનું વિશેષ મહત્વ 

બંને સમયગાળા દરમિયાન દાન વિશેષરૂપે મહત્વપૂર્ણ માનવામાં આવે છે. એવું માનવામાં આવે છે કે તે માનસિક શાંતિ પ્રદાન કરે છે. ખાસ કરીને અધિક માસ દરમિયાન, દાન, જપ અને ધ્યાન સકારાત્મક પરિણામો આપે છે.