Chhath Puja Samagri- પહેલી વાર છઠનો ઉપવાસ કરી રહ્યા છો? સૂપથી લઈને પ્રસાદ સુધી, સંપૂર્ણ સામગ્રીની યાદી અહીં જુઓ.
છઠ પૂજાને હિન્દુ ધર્મમાં સૌથી પવિત્ર અને મુશ્કેલ ઉપવાસોમાંનો એક માનવામાં આવે છે. આ તહેવાર સૂર્ય દેવ અને છઠી મૈયાને સમર્પિત છે. આ ચાર દિવસના તહેવાર દરમિયાન, ઉપવાસ કરતી સ્ત્રીઓ અને પુરુષો તેમના બાળકોના લાંબા આયુષ્ય, તેમના પરિવારના સુખ, સમૃદ્ધિ અને સુખાકારી માટે નિર્જળ ઉપવાસ કરે છે. આ સમય દરમિયાન, ઉગતા અને અસ્ત થતા સૂર્યને અર્પણ કરવામાં આવે છે. છઠ પૂજા દરમિયાન સ્વચ્છતા, શુદ્ધતા અને પવિત્રતા પર ખાસ ધ્યાન આપવામાં આવે છે. આ જ કારણ છે કે આ તહેવાર દરમિયાન વપરાતી પૂજા સામગ્રી અને પ્રસાદનું પણ વિશેષ મહત્વ છે.
તમે પહેલી વાર છઠ પૂજા ઉજવી રહ્યા હોવ કે દર વર્ષે તેની તૈયારી કરી રહ્યા હોવ, તમારે ઘણી બધી વસ્તુઓની જરૂર પડશે. વાંસની ટોપલીઓ અને દૌરાથી લઈને શેરડી, નાળિયેર, મોસમી ફળો, ઠેકુઆ અને પૂજામાં વપરાતી અન્ય નાની વસ્તુઓ સુધી, દરેક સામગ્રીનું પોતાનું મહત્વ છે. તેથી, કોઈપણ આવશ્યક વસ્તુઓ ચૂકી ન જાય તે માટે અગાઉથી સંપૂર્ણ યાદી તૈયાર કરવી શ્રેષ્ઠ છે. ચાલો જોઈએ કે છઠ પૂજાની થાળી અને થાળીમાં શું શામેલ હોવું જોઈએ.
તમે પહેલી વાર છઠ પૂજા ઉજવી રહ્યા હોવ કે દર વર્ષે તેની તૈયારી કરી રહ્યા હોવ, તમારે ઘણી બધી વસ્તુઓની જરૂર પડશે. વાંસની ટોપલીઓ અને દૌરાથી લઈને શેરડી, નાળિયેર, મોસમી ફળો, ઠેકુઆ અને પૂજામાં વપરાતી અન્ય નાની વસ્તુઓ સુધી, દરેક સામગ્રીનું પોતાનું મહત્વ છે. તેથી, કોઈપણ આવશ્યક વસ્તુઓ ચૂકી ન જાય તે માટે અગાઉથી સંપૂર્ણ યાદી તૈયાર કરવી શ્રેષ્ઠ છે. ચાલો જોઈએ કે છઠ પૂજાની થાળી અને થાળીમાં શું શામેલ હોવું જોઈએ.
છઠ પૂજા માટે વસ્તુઓની સંપૂર્ણ યાદી
છઠ પૂજા દરમિયાન સૂર્ય ભગવાન અને છઠી મૈયાને અર્પણ કરવા માટે ઘણી વસ્તુઓનો ઉપયોગ થાય છે. પૂજાની તૈયારી કરતી વખતે તમે આ વસ્તુઓનો તમારી યાદીમાં સમાવેશ કરી શકો છો.
૧. પૂજા માટે જરૂરી વસ્તુઓ
વાંસનો ટોપલો
તાંબા અથવા પિત્તળનો લોટો અને પૂજા થાળી
માટીના દીવા, કપાસની વાટકી, અને ઘી અથવા તેલ
કપુર, ધૂપ અને અગરબત્તી
સિંદૂર, રોલી, હળદર અને ચંદન
અક્ષત (આખા ચોખા)
સોપારીના પાન અને આખા સોપારી
ગંગા પાણી અને મધ
હળદરના કાચા ગઠ્ઠા
નવા અથવા સ્વચ્છ ધોયેલા કપડાં
૨. છઠ પૂજા માટે સૂપમાં મૂકવા માટે ફળો અને શાકભાજી
છઠ પૂજા દરમિયાન સૂર્ય ભગવાનને અર્પણ કરતી વખતે સૂપમાં ફળો અને મોસમી શાકભાજી મૂકવામાં આવે છે. કેટલીક મુખ્ય વસ્તુઓમાં શામેલ છે:
કેળા (આખો ગુચ્છ)
પાંદડા સાથે શેરડી
સફરજન, નારંગી, જામફળ અને નાસપતી
દાડમ અને સીતાફળ
પાણીનું નાળિયેર
શિંગોડા
શક્કરિયા અને મૂળા (પાંદડા સાથે)
સુથની
ડાબ લીંબુ
લીલું આદુનો છોડ
૩. છઠ પૂજા પ્રસાદ માટે સામગ્રી
છઠ પૂજા દરમિયાન ઘરે ખૂબ જ શુદ્ધતા સાથે પ્રસાદ તૈયાર કરવામાં આવે છે. સૌથી મહત્વપૂર્ણ પ્રસાદ ઠેકુઆ છે, જે છઠી મૈયાને ચઢાવવામાં આવે છે. ખરણા પર ગોળની ખીર અને રોટલી પણ તૈયાર કરવામાં આવે છે.
ઠેકુઆ: ઘઉંનો લોટ, ગોળ અને ઘી.
ગોળની ખીર (રસિયા): અરવા ચોખા, ગોળ અને દૂધ.
કસર: ચોખાના લોટ અને ગોળથી તૈયાર પ્રસાદ.
રોટલી: ખરણા પ્રસાદ માટે ઘઉંના લોટમાંથી બનાવેલ.
૪. ઉપવાસ કરનાર માટે કપડાં અને આવશ્યક વસ્તુઓ
છઠ પૂજા દરમિયાન ઉપવાસ કરનારના કપડાંની શુદ્ધતા પર ખાસ ધ્યાન આપવામાં આવે છે. સ્ત્રીઓ સામાન્ય રીતે નવી સાડી પહેરે છે, જ્યારે પુરુષો ધોતી અથવા સ્વચ્છ કુર્તા-પાયજામા પહેરે છે. ઉપરાંત, પૂજા માટે સિંદૂર, રોલી, ચંદનની પેસ્ટ, પાન, સોપારી, કપૂર, ધૂપ અને અગરબત્તી અગાઉથી તૈયાર કરો.
છઠ પૂજા 2026 માટે સંપૂર્ણ સમયપત્રક
ચાર દિવસીય છઠ ઉત્સવ આ વર્ષે 13 નવેમ્બરથી શરૂ થશે અને 16 નવેમ્બર, 2026 સુધી ચાલુ રહેશે. દરેક દિવસની પોતાની આગવી પરંપરાઓ અને ધાર્મિક મહત્વ છે. કયા દિવસે કયા ધાર્મિક વિધિઓ કરવામાં આવશે તે જાણો.
1. નહાય-ખાય (પહેલો દિવસ) 13 નવેમ્બર, શુક્રવાર
છઠ પૂજા નહાય-ખાયથી શરૂ થાય છે. આ દિવસે, ભક્તો સ્નાન કરે છે, ઘર સાફ કરે છે અને સાત્વિક ખોરાક લે છે. આ દિવસે કોળાના ચોખા અને ચણાની દાળ તૈયાર કરવાની પણ પરંપરાગત છે.
2. ખારણા અથવા લોહંડા (બીજો દિવસ) 14 નવેમ્બર, શનિવાર
બીજા દિવસે, ભક્તો આખો દિવસ ઉપવાસ કરે છે. સાંજે, ગોળની ખીર અને રોટલી તૈયાર કરીને છઠી મૈયાને ચઢાવવામાં આવે છે. ત્યારબાદ ભક્તો પ્રસાદનો ભાગ લે છે, અને 36 કલાકનો નિર્જલા ઉપવાસ શરૂ થાય છે.
3. સંધ્યા અર્ઘ્ય (ત્રીજો દિવસ) 15 નવેમ્બર, રવિવાર
આ છઠ પૂજાનો મુખ્ય દિવસ છે. ભક્તો નદી, તળાવ અથવા છઠ ઘાટ પર પહોંચે છે અને અસ્ત થતા સૂર્યને અર્ઘ્ય અર્પણ કરે છે. નવી દિલ્હીમાં સૂર્યાસ્તનો સમય સાંજે 5:28 વાગ્યે છે.
4. ઉષા અર્ઘ્ય અને પારણા (ચોથો દિવસ) 16 નવેમ્બર, સોમવાર
છઠના છેલ્લા દિવસે, ઉગતા સૂર્યને અર્ઘ્ય અર્પણ કરવામાં આવે છે. ત્યારબાદ ભક્તો છઠી મૈયાને તેમના પરિવારોની સુખાકારી, સમૃદ્ધિ અને સુખાકારી માટે પ્રાર્થના કરે છે અને ઉપવાસ તોડે છે. નવી દિલ્હીમાં સૂર્યોદયનો સમય સવારે 6:44 વાગ્યે છે.
